Thời kỳ đen tối
抄録
Đây là tác phẩm nằm trong bộ tiểu thuyết trường thiên "cửa biển" gồm 4 tập của nhà văn Nguyên Hồng, thời kỳ đen tối là là tập 3 được tác giả viết năm 1973 . Con sông Bạch Đằng đi suốt bề dày lịch sử dân tộc, tích hợp từ nhiều dòng chảy khác nhau, mang theo hình ảnh các làng quê Bắc Bộ để xuôi về biển. Như vậy, đứng tại cửa biển có thể thấy tất cả những vùng đất mà con sông đi qua. Cũng như đến Hải Phòng có thể nhìn thấy tất cả xã hội Việt Nam. Đó là một "không gian văn hóa" điển hình. Các nhân vật từ khắp nơi trôi dạt về cửa biển sống trong "không gian trôi nổi" như kiếp phù du. Họ mang cả "không gian nông thôn" nhập vào "không gian thành thị". Họ ôm trong lòng cả "không gian cố hương" khi đang sống trong "không gian tha phương". Phố cảng cũng mở cửa để đón những nhân vật đến từ những "không gian xa lạ" như: Pháp, Nhật, Trung Quốc, Hồng Kông (Anh)... Cửa biển Hải Phòng trở thành một không gian văn hóa ô hợp đủ cả Đông Tây kim cổ. Đó là một thế giới thu nhỏ gồm đủ mọi hạng người, hoạt động trên nhiều tuyến khác nhau tạp thành sự bề bộn của hiện thực được phản ánh.